Spanning in je lichaam herkennen: wat merk je als eerste?
Misschien merk je het pas aan het einde van de dag.
Je schouders zitten strakker dan je dacht. Je kaken staan op elkaar. Je adem zit wat hoger. Of je voelt die onrust in je buik waarvan je eigenlijk niet precies weet waar die vandaan komt.
En als iemand je een uur eerder had gevraagd hoe het ging, had je waarschijnlijk gewoon gezegd: prima.
Dat vind ik zo interessant aan spanning.
We denken vaak dat stress begint met een gedachte. Dat je eerst iets spannend vindt en dat je lichaam daarna reageert.
Maar regelmatig gaat het minder netjes in die volgorde.
Je lichaam kan al reageren op drukte, haast, veel prikkels of iets wat spanning oproept, terwijl jij bewust nog helemaal niet denkt: ik ben gestrest.
Spanning in je lichaam herkennen begint vaak klein
Stress hoeft zich niet meteen aan te kondigen met een enorme golf van onrust.
Juist de eerste signalen kunnen heel gewoon zijn.
Misschien trek je je schouders iets op. Ga je sneller praten. Zet je je kaken vast. Verandert je ademhaling. Of schiet je van het ene klusje naar het andere zonder echt stil te staan.
Op zichzelf hoeft zo’n signaal niet meteen te betekenen dat je veel stress hebt. Een gespannen nek kan ook een andere oorzaak hebben.
Het gaat daarom niet om een checklist.
Het gaat erom dat je jouw eigen lichaam beter leert kennen.
Wat gebeurt er bij jou wanneer de spanning begint op te lopen?
Je hoofd hoeft niet als eerste door te hebben dat je gespannen bent
Je lichaam reageert voortdurend op wat er om je heen en in je gebeurt.
Een deel daarvan gaat automatisch. Je hoeft niet bewust te besluiten dat je hartslag wat omhoog moet of je spieren zich aanspannen.
Daarom kun je soms pas later bewust merken dat je gespannen bent.
Je bent bijvoorbeeld de hele ochtend bezig geweest. Kinderen klaarmaken, op tijd weg, berichten beantwoorden, iets voor je werk afronden en ondertussen alvast denken aan vanmiddag.
Je redt het allemaal.
Pas wanneer je even gaat zitten, merk je hoe strak je schouders eigenlijk zijn.
Dat betekent niet dat iedere lichamelijke sensatie stress is. Maar wanneer je alleen op je gedachten let om te bepalen hoe het met je gaat, kun je vroege signalen missen.
Waarom je spanning soms pas laat opmerkt
Wanneer je veel verantwoordelijkheden draagt, kun je behoorlijk goed worden in doorgaan.
Er moet iets gebeuren, dus je doet het. Daarna komt het volgende.
Zolang je functioneert, is het verleidelijk om te denken dat het dus wel meevalt.
Maar functioneren en ontspannen zijn twee verschillende dingen.
Misschien voel je pas in de avond hoe moe je bent. Of merk je na een drukke ochtend ineens dat je al uren gejaagd beweegt.
Dat zie ik in mijn werk regelmatig terug. De aandacht is vaak gericht op alles wat gedaan of geregeld moet worden.
En juist daarom is eerder leren opmerken zo waardevol.
Wil je breder onderzoeken of wat jij merkt past bij stress of vooral bij een drukke periode? Dan kun je ook mijn artikel over het verschil tussen stress en een druk leven lezen.
Vroege stresssignalen geven je eerder een keuzemoment
Wanneer je spanning pas opmerkt als je hoofd overloopt of je lichaam duidelijk protesteert, is er al behoorlijk wat opgebouwd.
Hoe eerder je merkt wat er gebeurt, hoe eerder je iets kunt doen.
Niet alles oplossen.
Wel even onderbreken wat automatisch doorgaat.
Misschien merk je: ik praat steeds sneller. Mijn schouders zitten bijna tegen mijn oren. Of ik ben alweer drie dingen tegelijk aan het doen.
Dat kleine moment van opmerken geeft ruimte.
Je kunt je tempo wat verlagen. Even zitten. Bewuster uitademen. Eén ding tegelijk doen. Of eerlijk vaststellen dat je al een tijdje over je grens heen aan het duwen bent.
Dat is iets anders dan ieder beetje spanning onmiddellijk proberen weg te krijgen.
Spanning hoort bij het leven.
De winst zit erin dat je eerder merkt wat er gebeurt en daar bewuster op kunt reageren.
Oefen eens met één signaal
Je hoeft hiervoor niet de hele dag je lichaam te controleren.
Kies eens één signaal dat jij bij jezelf vaker herkent. Bijvoorbeeld je kaken, je schouders, je ademhaling of je tempo.
Sta daar een paar keer per dag kort bij stil.
Niet om jezelf te corrigeren, maar om te merken: hoe is het nu?
Na verloop van tijd ga je misschien ook zien in welke situaties dat signaal verandert.
Zo wordt je lichaam geen probleem dat je moet oplossen, maar informatie die je kunt leren gebruiken.
Van altijd aan naar eerder terugschakelen
Je hoeft niet te wachten tot je aan het einde van de dag beseft hoeveel spanning je hebt opgebouwd.
Je kunt leren eerder te zien wat je lichaam al laat merken.
Niet om voortdurend met jezelf bezig te zijn. Ook niet om ieder signaal gevaarlijk te maken.
Juist om eerder iets van regie terug te pakken.
Wil je beter leren herkennen hoe jouw lichaam reageert op stress en hoe je het praktisch kunt helpen terugschakelen? In de minitraining Van altijd aan naar meer rust in je lichaam neem ik je daar stap voor stap in mee.
Je leert hoe je signalen eerder kunt herkennen en wat je op zo’n moment zelf kunt doen.
Niet pas wanneer de spanning te hoog is opgelopen.
Maar juist wat eerder.
