Waarom lukt het niet om te veranderen, terwijl je het wél begrijpt?

Waarom lukt het niet om te veranderen, terwijl je het wél begrijpt?

Je had je nog zo voorgenomen om het vandaag anders te doen.

Niet overal direct op reageren. Niet alles zelf oplossen. Iets eerder stoppen wanneer je moe bent. Minder controleren of alles wel goed gaat.

En toch merk je aan het einde van de dag:

Ik heb het wéér gedaan.

Weer doorgegaan terwijl je eigenlijk moe was. Weer geprobeerd alles goed te krijgen. Weer automatisch ja gezegd terwijl je nee wilde zeggen.

Dat kan behoorlijk frustrerend zijn.

Want je weet het inmiddels toch?

Je begrijpt misschien zelfs heel goed waar je gedrag vandaan komt en wat je eigenlijk anders zou willen doen.

Waarom lukt het dan niet gewoon om te veranderen?

Begrijpen en veranderen zijn twee verschillende dingen

We kunnen onbewust verwachten dat inzicht vanzelf tot verandering leidt.

Als ik maar begrijp waarom ik dit doe, kan ik het daarna toch anders doen?

Helaas werkt het niet altijd zo.

Begrijpen gebeurt voor een belangrijk deel achteraf en bewust. Je kunt rustig aan de keukentafel terugkijken en precies zien wat er gebeurde.

Ik had eerder moeten stoppen.

Daar had ik niet direct op hoeven reageren.

Ik probeerde alweer alles onder controle te houden.

Maar op het moment zelf gebeurde het bijna vanzelf.

En precies daar zit het verschil.

Weten wat je wilt doen, betekent nog niet automatisch dat je het op het moment zelf ook kunt doen.

Waarom je toch weer in hetzelfde patroon terechtkomt

Veel gedrag dat je nu vervelend vindt, is niet zomaar uit de lucht komen vallen.

Doorgaan kan je bijvoorbeeld geholpen hebben om veel voor elkaar te krijgen. Controle houden kan een gevoel van grip geven. Alles zo goed mogelijk willen doen kan voorkomen dat je fouten maakt of anderen teleurstelt.

Zo’n reactie kan dus lange tijd behoorlijk nuttig voelen.

En wanneer je in vergelijkbare situaties steeds op dezelfde manier reageert, kan die reactie steeds vertrouwder en automatischer worden.

Je hoeft er op een gegeven moment nauwelijks meer over na te denken.

Dat is handig bij tandenpoetsen of autorijden.

Het wordt lastiger wanneer je automatische reactie juist iets is wat je wilt veranderen.

Je neemt je ’s morgens voor om vandaag echt op tijd te stoppen.

Maar dan wordt het druk.

Er moet nog iets af. Iemand vraagt iets van je. Je merkt spanning.

En voordat je goed en wel hebt stilgestaan bij wat er gebeurt, ben je alweer aan het doorgaan.

Terugvallen betekent niet dat je niets hebt geleerd

Juist daar kun je behoorlijk kritisch op jezelf worden.

Zie je wel. Ik kan dit blijkbaar gewoon niet.

Maar terugvallen in oud gedrag betekent niet automatisch dat alle eerdere inzichten voor niets zijn geweest.

Het laat vooral iets zien.

Blijkbaar is je oude reactie op dat moment nog zo vertrouwd dat die eerder naar voren komt dan het gedrag waarmee je wilt oefenen.

Je kennis is dus niet verdwenen.

Alleen heeft het oude patroon op dat moment nog een voorsprong.

Dat verschil vind ik belangrijk.

Want anders maak je van ieder moeilijk moment direct bewijs dat je niet verandert.

Terwijl zo’n moment juist informatie geeft over waar het nieuwe gedrag nog oefening nodig heeft.

Veranderen begint eerder dan bij de uiteindelijke reactie

Als je wilt veranderen, kijken we vaak vooral naar het eindpunt.

Ik moet gewoon eerder stoppen.

Ik moet minder controleren.

Ik moet vaker nee zeggen.

Maar tussen wat er gebeurt en jouw uiteindelijke reactie zit van alles.

Misschien ontstaat er spanning in je lichaam. Misschien schiet er een gedachte door je hoofd. Misschien voel je haast of de sterke neiging om iets direct op te lossen.

Hoe eerder je dát leert herkennen, hoe groter de kans dat je ook merkt dat je oude reactie eraan komt.

Dan ontstaat er iets wat eerder misschien nauwelijks zichtbaar was:

een keuzemoment.

Niet altijd een moment waarop alles ineens gemakkelijk wordt.

Wel een moment waarop je kunt oefenen.

Nieuw gedrag moet ook geoefend worden

Dat is waarom alleen nog meer nadenken over je patroon vaak niet voldoende is.

Je moet uiteindelijk iets anders gaan dóén.

En dat mag klein beginnen.

Stel dat je normaal gesproken doorgaat totdat alles af is.

Dan hoeft de eerste stap niet te zijn dat je vanaf morgen iedere middag om vier uur ontspannen op de bank zit.

Misschien is de oefening eerst dat je één keer opmerkt:

Ik ben moe en ik voel dat ik alweer wil doorgaan.

Vervolgens kies je bewust wat je doet.

Soms ga je inderdaad verder.

Maar soms besluit je dat ene klusje te laten liggen.

Dat lijkt misschien klein, maar precies daar oefen je iets nieuws.

Mijn bestaande artikel Doorbreek de cirkel gaat verder in op waarom het vertrouwde zo gemakkelijk blijft trekken, ook wanneer je weet dat het je niet helpt.

Van begrijpen naar daadwerkelijk anders reageren

Verandering gaat dus niet alleen over weten wat je voortaan anders moet doen.

Je mag leren herkennen wat er gebeurt vóórdat je automatisch in je oude reactie schiet.

En vervolgens oefenen.

Nog een keer.

En waarschijnlijk nog vaker.

Niet perfect, maar steeds iets bewuster.

Wil je leren hoe je spanning eerder kunt herkennen en hoe je juist op zulke momenten kunt oefenen met een andere reactie? In de minitraining Van altijd aan naar meer rust in je lichaam neem ik je daar praktisch in mee.

Niet alleen begrijpen waarom je doet wat je doet.

Maar leren herkennen waar er ruimte ontstaat om het werkelijk anders te gaan doen.

Link-in-bio-lunadea

Mijn naam is Albert van den Berge. Ik ben coach voor volwassenen die vastzitten in stress, onrust, of spanning en verlangen naar een leven met meer innerlijke rust. Diepgaande coaching voor échte transformatie!

Misschien vind je deze blogs ook interessant: